Elke mondhygiënist kan niet zonder: de pocketsonde. De pocketsonde wordt gebruikt om de gezondheid van de gingiva en het parodontium te onderzoeken. Pocketdiepten en recessies worden gemeten en tandsteen en plaque worden ontdekt met de pocketsonde. De gegevens die deze metingen opleveren, bepalen de diagnosen en de verdere behandeling van de patiënt.
Maar hoe nauwkeurig kunnen wij nu eigenlijk meten met deze sonde ? En is er ook nog een verschil tussen behandelaars bij het meten van pocketdiepten ?
Streepjesverdeling pocketsonde
Meten met de pocketsonde heeft een aantal beperkingen, zoals bijvoorbeeld het aflezen van de pocketdiepten (streepjes) op de sonde. Het aflezen kan verhinderd worden door de aanwezigheid van tandsteen, overhangende restauraties of de contour van de kroon [1].
Ook het type pocketsonde met zijn eigen ‘streepjes-verdeling’ om de metingen af te lezen, heeft invloed op het meten van de pocketdiepten, aanhechtingsverlies en gingiva hoogte [2]. Uit een onderzoek, waarbij 3 pocketsonden met verschillende ‘streepjes-verdeling’ werden onderzocht, bleek de pocketsonde PCP2 en PCP11 geschikter te zijn voor een parodontale screening, dan de veelgebruikte sonde PCPUNC15 [2].
Nauwkeurigheid
Om zo nauwkeurig mogelijk pockets te meten, lijkt de dikte van de sondepunt met een diameter van 0.6mm het meest geschikt, waarbij met een sondeerdruk van 0.20 gram (50N/cm2) de pocketbodem het beste wordt bereikt [3].
Diverse onderzoeken tonen aan, dat er verschillen zijn in de parodontale metingen tussen verschillende behandelaars [4-6]. De behandelaar zelf is constanter in haar eigen metingen (= intra-examiner betrouwbaarheid), in vergelijking met de metingen van behandelaars onderling (= inter-examiner betrouwbaarheid). Dus bij herhalingen van dezelfde meting, meet de behandelaar vaak dezelfde pocketdiepten. Tussen behandelaars is wel een verschil waarneembaar [6].
Maar er kunnen ook ‘behandelaarsfouten’ optreden tijdens het meten door wisselende sondeerdruk, de hoek waarmee de pocketsonde geplaatst wordt en de positie en het zicht van behandelaar [4]. Metingen bij posterior, linguale en approximale vlakken zijn minder nauwkeurig [5].
Afstemming
Er bestaat geen ‘gouden standaard’ voor pocketmetingen [7]. Belangrijke tips voor uitvoeren van nauwkeurige metingen, is het gebruik van hetzelfde type pocketsonde en gebruik lichte sondeerdruk. Haal eventuele plaque van de pocketsonde, zodat de meting nauwkeurig kan worden afgelezen. Zorg bij approximale metingen dat de pocketsonde tot het contactpunt komt, en zo parallel mogelijk aan het tandoppervlakte blijft, bij het meten onder het contactpunt [7].
Binnen een praktijk, waarbij meerdere behandelaars parodontale metingen uitvoeren, is afstemming dus belangrijk om de verschillen te verkleinen tussen behandelaars [4,7]. Deze afstemming kan bereikt worden door bij dezelfde patiënt door meerdere behandelaars dezelfde meting uit te voeren. Op deze manier kan de pocketsonde een nauwkeurig meetinstrument zijn en is meten ‘weten’.
Wil je ook makkelijker evidence-based werken ? Kijk hier dan snel op het cursusaanbod
Bronnen
1.Badersten A., et al. Reproducibility of probing attachment level measurements. J Clin Periodontol. 1984;11(7):475-485.
2.Holtfreter B., et al. Effects of different manual periodontal probes on periodontal measurements. J Clin Periodontol. 2012 ;39(11):1032-1041.
3.Garnick J.J., et al. Periodontal probing: probe tip diameter. J Periodontol. 2000;71(1):96-103.
4.Andrade R., et al. Intra- and inter-examiner reproducibility of manual probing depth. Braz Oral Res. 2012;26(1):57-63.
5.Lafzi A., et al. Assessment of Intra- and Inter-examiner Reproducibility of Probing Depth Measurements with a Manual Periodontal Probe. J Dent Res Dent Clin Dent Prospects. 2007;1(1):19-25.
6.Buduneli E., et al. Accuracy and reproducibility of two manual periodontal probes. An in vitro study. J Clin Periodontol. 2004;31(10):815-819.
7.Hefti A.F, et al. Examiner alignment and assessment in clinical periodontal research.nPeriodontol 2000. 2012;59(1):41-60.
Afbeelding pocketsondes is afkomstig uit J Clin Periodontol. 2012 ;39(11):1032-1041.
Deze blog is een bewerking van de column ‘Pocketsonde meten is weten’ – V. Hollaar in het Nederlands Tijdschift van Mondhygiene, nr.4 (2016)
