In Blog, Oralevidence

‘Tandenpoetsen redt levens’, kopte het RTL-nieuws.[1] Nu weten wij als mondzorgprofessionals natuurlijk allang dat het dagelijks tandenpoetsen van levensbelang is, maar waar ging dit nieuwsbericht nu precies over?

Longontsteking bij ziekenhuis patiënten

Het ging om een onderzoek, waarin een systematische review met meta-analyse is uitgevoerd om te bekijken of dagelijks tandenpoetsen voor minder longontstekingen kan zorgen bij patiënten in het ziekenhuis. Longontsteking (pneumonie) is een belangrijke oorzaak van overlijden bij patiënten op de intensive care (IC). Een hospital-acquired pneumonie (HAP) ontstaat 48 uur na opname in een ziekenhuis of andere zorginstelling en waarbij geen sprake is van inturbatie.[2] HAP ontstaat door de kolonisatie van de pharynx met bepaalde micro-pathogenen die tevens worden geaspireerd. Hospital-acquired pneumonie is vaak veel ernstiger van aard. Dit komt onder andere door dat de patiënten in ziekenhuizen vaak al kwetsbaarder zijn dan patiënten thuis.[3]

Preventie van HAP is complex, want er zijn verschillende interacterende risicofactoren en het ontbreekt aan een gouden standaard hoe HAP te voorkomen.[4] Dagelijkse mondverzorging kan het aantal orale bacteriën verminderen, waardoor mogelijk het risico op een longontsteking afneemt.[4]

Mondverzorging ter voorkoming van longontsteking

Terug naar het nieuwsbericht. Bij de uitvoering van het systematic review en de meta-analysen combineerden de onderzoekers de resultaten van vijftien klinische studies met in totaal meer dan 2700 patiënten. Uit de analysen bleek, dat patiënten, die tweemaal dagelijks hun tanden poetsten veel minder kans hadden op een HAP vergeleken met de patiënten die dat niet deden. [5]

Het effect was vooral groot bij mensen die aan de beademing lagen en die dus niet zelf hun tanden kunnen poetsen. Ook werd de opnameduur op de IC verkort door het tandenpoetsen.[5,6] Er werd geen bewijs gevonden, dat vaker dan tweemaal poetsen het effect zou vergroten. En er kon geen uitspraak gedaan worden of er een verschil was in effect tussen elektrisch poetsen of poetsen met een handtandenborstel. Daarbij wordt tandenpoetsen ook nog eens beschouwd als een goedkope interventie.[5]

Chloorhexidine en longontsteking

Ter preventie van HAP wordt de mondverzorging bij beademde IC-patiënten ook regelmatig gecombineerd met het gebruik van chloorhexidine. Het idee is, dat hierdoor het aantal orale micro-organismen en bacteriën nog sterker wordt verminderd. Echter is het gebruik van chloorhexidine bij deze patiëntengroep discutabel, omdat een aantal onderzoeken wijzen op een mogelijk verband met een hoge sterftecijfer door het gebruik van chloorhexidine.[4,7]

Bovendien is het niet duidelijk of het toevoegen van chloorhexidine bij het tandenpoetsen een longontsteking voorkomt bij deze patiëntengroep. Hierover bestaat tegenstrijdige evidentie uit verschillende onderzoeken.[7,8]

Geen gouden standaard

Tot op heden is er dus nog geen gouden standaard bepaald welke interventies in de mondverzorging het meest effectief en efficiënt zijn om HAP te voorkomen. Deze recente evidentie over de effectiviteit van tandenpoetsen bij IC-patiënten kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Het opstellen van een praktijkwijzer of een richtlijn met daarin evidence-based adviezen voor de mondverzorging ter preventie van HAP is gewenst. Maar het is in ieder geval wetenschappelijk bewezen: tandenpoetsen redt levens!

#ebp #chloorhexidine #tandenpoetsen #mondverzorging #longontsteking

Bronnen

  1. RTL Nieuws (2 januari 2024). Goed tandenpoetsen is van levensbelang, zo blijkt uit onderzoek. Geraadpleegd op 23 februari 2024 op, https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/5427269/goed-tandenpoetsen-levensbelangrijk-ic-patienten-intensive-care#:~:text=Onderzoekers%20ontdekten%20vooral%20dat%20pati%C3%ABnten,eigen%20tanden%20schoon%20te%20houden
  2. Kalil AC, Metersky ML, Klompas M, et al. Management of Adults With Hospital-acquired and Ventilator-associated Pneumonia: 2016 Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America and the American Thoracic Society [published correction appears in Clin Infect Dis. 2017 May 1;64(9):1298] [published correction appears in Clin Infect Dis. 2017 Oct 15;65(8):1435]
  3. Isala Ziekenhuis (z.d.). Longontsteking (pneumonie). Geraadpleegd op 23 februari 2024, https://www.isala.nl/patientenfolders/6198-longontsteking-pneumonie/#:~:text=Een%20hospital%2Dacquired%20pneumonie%20ontstaat,en%20moeilijker%20te%20behandelen%20zijn 
  4. Lyons PG, Kollef MH. Prevention of hospital-acquired pneumonia. Curr Opin Crit Care. 2018;24(5):370-378.
  5. Ehrenzeller S, Klompas M. Association Between Daily Toothbrushing and Hospital-Acquired Pneumonia: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA Intern Med. Published online December 18, 2023.
  6. Scientas (30 december 2023). Tandenpoetsen op de ic: daar red je levens mee (aldus nieuw onderzoek).Geraadpleegd op 23 februari 2024 op https://scientias.nl/tandenpoetsen-op-de-ic-daar-red-je-levens-mee-aldus-nieuw-onderzoek/   
  7. Torres A, Niederman MS, Chastre J, et al. International ERS/ESICM/ESCMID/ALAT guidelines for the management of hospital-acquired pneumonia and ventilator-associated pneumonia. Eur Respir J 2017; 50: pii: 1700582.
  8. Klompas M. Oropharyngeal Decontamination with Antiseptics to Prevent Ventilator-Associated Pneumonia: Rethinking the Benefits of Chlorhexidine. Semin Respir Crit Care Med. 2017;38(3):381-390
0